Hoewel de woorden vinoloog en oenoloog veel op elkaar lijken en ze beide van toepassing zijn op ‘wijnmensen’, is er een groot verschil in feitelijke betekenis.

Vinoloog

Een vinoloog is iemand die met succes examen heeft afgelegd aan de Wijnacademie in Maarn. De officiële benaming is dan ook ‘Vinoloog van de Wijnacademie’. De term ‘vinoloog’ is overigens een typisch Nederlandse. Buitenlandse tegenhangers ervan zijn er niet. Ook heeft de Wijnacademie geen wetenschappelijke status.

De opleiding tot vinoloog is in de eerste plaats bedoeld voor kandidaten die op professioneel vlak met wijn te maken hebben en werkzaam zijn in de wijnhandel of in de horeca. Daarnaast kunnen eventueel ook wijnliefhebbers worden toegelaten. Aangezien de zwaarte van de opleiding en het examen op het op één na hoogste niveau van Nederland ligt (in vakjargon: SWEN 3), moeten kandidaten voor de vinologenopleiding voldoen aan specifieke toelatingseisen.

Tijdens hun studie aan de Wijnacademie maken de cursisten kennis met een veelheid aan onderwerpen waarbij met name het leren proeven en herkennen van wijnen een centrale plaats inneemt. Wie slaagt, beschikt over een gedegen algemene kennis van wat er in de wijnwereld gebeurt, maar is daarom beslist nog niet alwetend. Daarvoor is die wijnwereld te complex en te zeer aan voorturende verandering onderhevig. Goede vinologen zijn daarom geen betweters maar juist heel bescheiden mensen…

Zie ook de opleiding vinoloog van de wijnacademie

Oenoloog

Een oenoloog is een wijnbouwtechnisch ingenieur, iemand met een diploma behaald aan een instelling voor wetenschappelijk onderwijs. Binnen de oenologie spelen met name de biochemische aspecten van de wijnbereiding een prominente rol. Het is namelijk de taak van een oenoloog om producenten te adviseren wat ze wel en niet moeten doen om een bepaalde smaakstijl te creëren en hoe eventueel noodzakelijke correcties door te voeren tijdens het wijnbereidingsproces.

Aan Nederlandse universiteiten wordt het vak oenologie niet gedoceerd. Hiervoor moet je terecht in echte wijnbouwlanden. Universiteiten met gerenommeerde wijnbouwfaculteiten in Frankrijk zijn Bordeaux, Dijon en Montpellier, terwijl Duitsland een internationaal bekend instituut heeft in Geisenheim (Rheingau). Behalve met opleiding houden deze instellingen zich ook bezig met onderzoek. Grote namen buiten Europa zijn o.a. die van de University of California in Davis (meestal afgekort tot UC Davis), het Australische Roseworthy Collge en Elsenbug/Nietvoorbij in Zuid-Afrika. 

Master of Wine (MW) en Magister Vini (MV) 

Wie het Engelse MW of het Nederlandse MV achter zijn of haar naam mag zetten, weet echt iets van wijn af. Het staat namelijk voor het allerhoogste niveau van wijnkennis. Het aantal mensen dat zo’n titel mag dragen is dan ook maar klein.

Master of Wine is een oorspronkelijk louter Engelse, maar tegenwoordig ook voor buitenlanders bereikbare titel. Wie deze prestigieuze titel wil behalen, moet over een fenomenale kennis van wijn beschikken, zowel in de breedte als in de diepte, zowel theoretische als praktisch, en zowel technisch als commercieel. Om nog maar te zwijgen van discipline – het examen is grotendeels gebaseerd op zelfstudie – en van een buitengewone proefvaardigheid.

Sinds kort kent Nederland een eigen versie van Master of Wine in de vorm van Magister Vini, meer toegspitst op een specifiek Nederlandse context van de wijnhandel. Verder vertonen de inhoudelijke opzet van deze studie en het bijbehorend examen grote overenkomsten met het Engelse model. De eerste kandidaat MV slaagde in 2004.  

Zie ook Magister Vini