Feiten als fundament

0

Hee René,

Laat ik beginnen aan jou en aan wie dit leest een vraag te stellen. Hoeveel wijngemeenten ken jij in de Rhône? Best een boel, verwacht ik van jou en van menig lezer. Je weet waar ze liggen en kan zelfs, door die ligging, verschillen aangeven die doorwerken in de smaak. Nu stel ik dezelfde vraag voor een ander klassiek gebied in Europa. Hoeveel wijngemeenten ken jij in de Rioja? Van jou heb ik een hoge pet op, maar die had ik niet van mezelf tijdens een lunch met Telmo Rodríguez. We zaten met ‘geschoolde’ wijnmensen aan tafel en ik zag iedereen graven. Telmo haalde ons rap uit de innerlijke zoektocht door nu naar een aantal namen van wijngaarden te vragen. Wat hij ons wilde laten voelen, is dat we nients van Rioja weten en van Rioja begrijpen zolang we die topografische tocht niet hebben gemaakt. Hij zette ons gelukkig toch geweldige wijnen voor waardoor we de wijngaarden in elk geval konden proeven. Thuis heb ik er maar weer eens een kaart van de Rioja bijgezocht.
Jij bent betrokken bij het wijnonderwijs in Nederland. Net zoals ik. We zitten in de commissie die de examens op SDEN niveau 4, het vinologenexamen, ontwikkelt. Tijdens onze vergaderingen belanden we regelmatig bij het punt wat voor een toekomstig vinoloog van belang is om te weten. Daar moeten dan de vragen over gaan. We willen dat een wijnkenner op SDEN niveau 4 wijn ‘begrijpt’. Met verstand over wijn denkt, praat en schrijft. Daarvoor heb je kennis nodig en moet je feiten weten. In elk geval op de dag dat je het examen aflegt. Uiterst handig als je ze levenslang paraat hebt, maar als dat niet 100% lukt, is het op z’n minst een groot voordeel als je beseft dat je (vergeten) feiten moet checken voordat je ze aan de wereld verkondigt. Een voorbeeld van een feitenvraag is die waar dorpen, streken of appellaties in bijvoorbeeld de Bourgogne, Duitsland of Italië liggen. Als je die gebieden hebt bezocht, kost het je meestal niet veel moeite om ze te onthouden. Maar, als je die dorpen uit je hoofd moet leren, als je gaat stampen, lijkt het of je dom bezig bent en bijna iets onmogelijks probeert. Vervolgens wordt er dan gemopperd dat het examen meer weg heeft van een toets topografie voor gevorderden dan van een wijnexamen. Dat laatste is onzin want de spreiding van het type vragen wordt keurig berekend, maar er zitten zeker vragen tussen die de kennis over de ligging van plaatsen test. Omdat die met de herkomst van wijnen te maken hebben. Ik denk dat als je weet waar een wijn vandaan komt, hoe het gebied eruit ziet en waar en hoe de wijngaarden ongeveer liggen, je al een idee hebt over hoe de wijn zou kunnen smaken. En dat je mede dankzij die topografische kennis wijn een beetje beter begrijpt. Natuurlijk zijn er veel meer factoren die de smaak en stijl van een wijn beïnvloeden, maar je hebt een begin. En nu weet ik al wat jij gaat zeggen: ‘Wijngaarden onthoud je het best als je er met een glas wijn aan je lippen naar kijkt.’

Hallo Magda,
Je begint met een terechte vraag en je eindigt met een al even terechte veronderstelling. Zelf ben ik al sinds de lagere school aan bezeten van alles wat met topografie en kaarten te maken heeft, dus het thema is zeer aan me besteed. Ook als het om wijn gaat doet topografische kennis er enorm toe. Zonder die kennis ben je in wijnland immers letterlijk en figuurlijk nergens, al is het maar omdat zo veel herkomstbenamingen en/of specifieke stijlen gebaseerd zijn op gemeentes. Zie landen als Frankrijk, Duitsland en Italië. Dat we zo weinig gemeentes binnen Rioja en andere Spaanse gebieden kunnen opnoemen, is vooral de ‘schuld’ van Telmo’s collega’s voor wie gemeentenamen er (nog) niet toe doen, al zou dat wel eens kunnen gaan veranderen. Dit echter terzijde.
Wijn is geen eenheidsworst, maar eindeloos gevarieerd. Niet in het minst komt dat door subtiele nuances van gemeente tot gemeente. Ongeacht of die nu in de Médoc, Barolo of de Rheingau liggen. Voor Napa of Mendoza geldt inmiddels hetzelfde, want ook in de Nieuwe Wereld wordt specifieke herkomst steeds belangrijker. Zeker wie zich op gevorderdenniveau met wijn bezighoudt, ontkomt dus niet aan topografie. En ja, dat is pure feitenkennis, tegenwoordig niet zo populair omdat alles ‘leuk’ en ‘ongecompliceerd’ moet zijn. Wijn is alleen een extreem complexe materie waarbij toevallig nu juist dat soort ’niet leuke’ kennis het fundament vormt waar je niet zonder kunt. Zonder feiten kun je immers geen inzicht ontwikkelen, laat staan meningen hebben over typiciteit. Wat mij betreft zou een vinoloog zijn of haar weg in klassieke gebieden daarom zonder navigatiesysteem of wegenkaart moeten kunnen vinden.
Ik ben net terug van een paar dagen in de Rheingau. Waar Hochheim totaal andere wijn oplevert dan Rüdesheim. Waar wijn uit Kiedrich heel anders smaakt dan die uit Hattenheim of Oestrich-Winkel. En waar Assmannshausen een uitzondering vormt met rood in plaats van wit? Waarom dat zo is? Kijk naar hun terroirs, inclusief de factor ligging.
En ja, je hebt helemaal gelijk met je veronderstelling dat je het bijzondere karakter van een individuele wijngaard het beste leert begrijpen met de wijn ervan aan je lippen. Bij Schloss Johannisberg bijvoorbeeld op het terras met zijn geweldige uitzicht over de naar de Rijn aflopende wijngaardhellingen een glas Riesling aan je lippen kunt zetten. Alleen is dat vroeg op een koude oktoberochtend even niet aan de orde.

Blogoverzicht
Plaats een reactie

Plaats reactie